Trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng sâu rộng, an ninh mạng đang trở thành một trong những ưu tiên hàng đầu của cả xã hội. Năm 2026 được dự báo sẽ là giai đoạn chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ của các nguy cơ tấn công trực tuyến với mức độ tinh vi vượt trội, đặc biệt khi tội phạm mạng tận dụng sức mạnh của trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ Deepfake để thực hiện các chiến dịch lừa đảo phức tạp và khó nhận biết.
Xu hướng lừa đảo trực tuyến: từ giảm tần suất đến tăng mức độ tinh vi
Theo số liệu khảo sát an ninh mạng quốc gia, tỷ lệ người dùng trở thành nạn nhân của các vụ lừa đảo trực tuyến có xu hướng giảm trong năm 2025. Tuy nhiên, thiệt hại do lừa đảo vẫn ở mức rất cao, phản ánh rằng bức tranh an ninh mạng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua.
Rõ rệt hơn, năm 2026 được chuyên gia đánh giá là thời điểm chuyển mình của tội phạm mạng. Thay vì chỉ sử dụng các chiêu thức truyền thống như tin nhắn giả mạo hay gọi điện thoại mạo danh, các đối tượng xấu bắt đầu ứng dụng AI để tạo nội dung giả mạo gần như không thể phân biệt với thật, từ giọng nói, hình ảnh cho tới video chân thực.
Deepfake – mối nguy lừa đảo thế hệ mới
Công nghệ Deepfake có khả năng tổng hợp giọng nói, hình ảnh và video dựa trên dữ liệu cá nhân, khiến các nội dung giả mạo trở nên vô cùng thuyết phục. Trong năm 2026, mô hình này được dự báo trở thành phương tiện phổ biến của các chiến dịch lừa đảo mạng. Các kịch bản Deepfake có thể được thiết kế để giả mạo người thân, lãnh đạo cơ quan, cán bộ tổ chức tài chính hoặc đối tác kinh doanh nhằm chi phối quyết định và gây thiệt hại tài chính cho nạn nhân.
Không chỉ vậy, Deepfake khi kết hợp với dữ liệu cá nhân bị rò rỉ trên các diễn đàn mạng có thể tạo ra các chiến dịch lừa đảo mang tính cá nhân hóa cao, khiến khả năng nhận diện thật – giả của người dùng trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.
Mã độc và các chiêu thức tấn công hỗ trợ bởi AI
Bên cạnh Deepfake, mã độc thế hệ mới dựa trên AI cũng là một mối đe dọa đáng kể. Các phần mềm độc hại ngày càng tinh vi, có khả năng tự biến thể để vượt qua hệ thống phòng thủ truyền thống và tấn công có chọn lọc vào từng đối tượng cụ thể.
Thống kê năm 2025 cho thấy số lượng người dùng gặp sự cố liên quan mã độc trên thiết bị di động tăng trưởng rõ rệt, cho thấy việc tội phạm mạng tập trung khai thác nền tảng này với nhiều chiến thuật mới lạ.
Hình thức lừa đảo tâm lý tinh vi vẫn diễn biến phức tạp
Không chỉ có công nghệ, các hình thức lừa đảo dựa trên tâm lý như mạo danh cơ quan chức năng, giả danh nhân viên giao nhận hàng, thông báo trúng thưởng hay lời mời đầu tư tài chính vẫn tiếp tục diễn ra rộng khắp. Điều này cho thấy, dù kỹ thuật được nâng cao, yếu tố tâm lý vẫn là “điểm nóng” đáng quan tâm trong phòng chống tội phạm mạng.
Khung pháp lý và vai trò nâng cao nhận thức an toàn thông tin
Năm 2026 đánh dấu bước tiến quan trọng của hệ thống pháp luật Việt Nam trong lĩnh vực bảo vệ dữ liệu và an ninh mạng với việc Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và Luật An ninh mạng 2025 chính thức có hiệu lực. Các quy định mới buộc tổ chức, doanh nghiệp phải đầu tư mạnh mẽ hơn cho giải pháp bảo mật và tuân thủ các tiêu chuẩn cao hơn về an toàn dữ liệu.
Trong bối cảnh nguy cơ ngày càng phức tạp, việc nâng cao kiến thức và kỹ năng an toàn thông tin trở thành nhu cầu tất yếu đối với từng cá nhân và tổ chức. Hiện nay, nhiều người dùng đã chủ động tìm hiểu, tham gia các chương trình đào tạo về an ninh mạng nhằm trang bị kỹ năng nhận biết lừa đảo, hiểu biết về rủi ro AI và biện pháp phòng vệ thiết thực.
An ninh mạng trong năm 2026 sẽ tiếp tục là một lĩnh vực đầy thách thức với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ. Deepfake và trí tuệ nhân tạo mở ra cả cơ hội lẫn nguy cơ; trong đó, rủi ro bị lợi dụng để lừa đảo trực tuyến tăng lên đáng kể, đòi hỏi mỗi cá nhân, tổ chức phải chủ động trang bị kiến thức, tuân thủ pháp luật và áp dụng các biện pháp bảo mật hiệu quả nhằm bảo vệ tài sản và quyền lợi chính đáng trên môi trường số.
